Muktinath Temple
Mustang, Gandaki Province

- Presiding deity
- God Vishnu
- District
- Mustang
- Best time to visit
- September - November, March - May
- Known for
- Muktinath Temple, 108 Waterspouts, Jwalamai Eternal Flame, Kagbeni Sraddh, Buddhist Hindu Unity, 3800m Altitude, Salvation Shrine
Muktinath Temple (मुक्तिनाथ मन्दिर), Mustang, Gandaki Province. A sacred pilgrimage site in Nepal.
मुक्तिनाथ मन्दिर
नेपालीमा
मुस्ताङ, गण्डकी प्रदेश · भगवान् विष्णु · सेप्टेम्बर - नोभेम्बर, मार्च - मे
मन्दिरको गर्भगृहमा चतुर्बाहु विष्णुको मूर्ति छ । मूर्तिको शिरमा चाँदीको मुकुट छ । विष्णु अभयमुद्रामा पद्मासनमा आसीन हुनुहुन्छ । सँगै लक्ष्मी र सरस्वतीका मूर्ति पनि छन् । गरुडको मूर्ति छ । दक्षिण-पश्चिममा ज्वालाजीको मन्दिर छ । यो मन्दिर ७०० वर्ष पुरानो मानिन्छ । मन्दिर नजिकै धर्मशाला छ । यो धर्मशाला रणबहादुर शाहकी माहिली रानी सुवर्णप्रभाले बनाएकाले यसलाई रानीपौवा पनि भनिन्छ । पूर्वतर्फ हसतीर्थ नामको कुण्ड छ । त्यस कुण्डबाट पानी ल्याएर तीर्थयात्रीलाई स्नान गर्ने १०८ धारा बनाइएको छ । मन्दिरको अगाडि ब्रह्माजीले यज्ञ गर्नुभएको ठाउँ छ । त्यहाँ निरन्तर रूपमा तीन ओटा प्वालबाट आगोको ज्वाला निस्किरहन्छ । त्यस ज्वालालाई ज्वालादेवी भनेर पूजा गरिन्छ । ज्वालामाईको मन्दिरभित्र माटो, ढुङ्गा र पानीबाट निरन्तर ज्वाला निस्किन्छ । मुक्तिनाथधाम ब्रह्माको तपस्यास्थल, वृन्दाको श्रापले विष्णुले शालिग्राम रूप लिइरहेको पावन स्थल मानिन्छ । विष्णु भगवान्को अवतारका रूपमा रहेको शालिग्राम मुक्तिनाथको मुख्य विशेषता…
मुक्तिनाथ मन्दिर
हिन्दी में
मुस्ताङ, गण्डकी प्रदेश · भगवान् विष्णु · सितंबर - नवंबर, मार्च - मई
मंदिर के गर्भगृह में चतुर्भुज विष्णु की मूर्ति है। मूर्ति के सिर पर चांदी का मुकुट है। विष्णु भगवान अभयमुद्रा में पद्मासन पर आसीन हैं। साथ में लक्ष्मी और सरस्वती की मूर्तियाँ भी हैं। गरुड़ की भी मूर्ति है। दक्षिण-पश्चिम में ज्वालाजी का मंदिर है। यह मंदिर ७०० साल पुराना माना जाता है। मंदिर के पास एक धर्मशाला है। चूंकि इस धर्मशाला का निर्माण रणबहादुर शाह की मंझली रानी सुवर्णप्रभा ने करवाया था, इसलिए इसे 'रानीपौवा' भी कहा जाता है। पूर्व की ओर 'हसतीर्थ' नाम का कुंड है। उस कुंड से पानी लाकर तीर्थयात्रियों के स्नान के लिए १०८ धाराएँ (नल) बनाई गई हैं। मंदिर के सामने ब्रह्मा जी द्वारा यज्ञ किया गया स्थान है। वहाँ लगातार तीन छेदों से आग की लपटें (ज्वाला) निकलती रहती हैं। उस ज्वाला को ज्वालादेवी मानकर पूजा जाता है। ज्वालामाई के मंदिर के भीतर मिट्टी, पत्थर और पानी से निरंतर ज्वाला निकलती है। मुक्तिनाथधाम को ब्रह्मा का तपस्या स्थल और वृंदा के श्राप के कारण विष्णु द्वारा शालिग्राम रूप धारण करने…